Τι ονομάζουμε συγκέντρωση;

Η συγκέντρωση αποτελεί μια σημαντική δεξιότητα η οποία μας επιτρέπει να επικεντρωθούμε σε μια δραστηριότητα ή σκέψη για ένα ικανό διάστημα, χωρίς η προσοχή μας να διασπαστεί από άλλους εξωτερικούς ή εσωτερικούς παράγοντες.

Τι επηρεάζει την συγκέντρωση του παιδιού;

Υπάρχουν τρεις κύριοι παράγοντες που επηρεάζουν τη διάρκεια συγκέντρωσης:

α. Προσωπικοί παράγοντες

• Νευρολογικός: π.χ. σε νευροαναπτυξιακές διαταραχές (ΔΕΠ-Υ, αυτισμό κλπ.)
• Γνωστικός: το άτομο έχει περιορισμένο γνωστικό επίπεδο και η υπερπροσπάθεια που καταβάλει για να καταφέρει κάτι έχει ως αποτέλεσμα τη διάσπαση του
• Ψυχολογικός: σε περιπτώσεις όπως χαμηλή αυτοεκτίμηση, άγχος, σχολική άρνηση κ.α. συναισθηματικές δυσκολίες
• Αισθητηριακός: διαταραχές της ρύθμισης επηρεάζουν σημαντικά την συγκέντρωση
• Εσωτερικό κίνητρο: να είναι αρεστή από το άτομο η δραστηριότητα που εκτελεί

β. Περιβαλλοντικοί παράγοντες

• Θόρυβος: μέρη θορυβώδη με ακουστικούς περισπασμούς
• Οργάνωση χώρου: ο χώρος που εκτελείται η δραστηριότητα είναι διασπαστικός με πολλά οπτικά ερεθίσματα (ακαταστασία, πολλά αντικείμενα τριγύρω κλπ.)
• Φωτισμός: έντονος ή υπερβολικά χαμηλός φωτισμός μπορεί να περιορίσουν την ικανότητα συγκέντρωσης

γ. Παράγοντες διέγερσης

• Πολυπλοκότητα ερεθίσματος: ένα απλό ερέθισμα μπορεί να οδηγήσει στο να βαρεθεί το παιδί ή ένα ερέθισμα με ακραία χαρακτηριστικά μπορεί να το κουράσουν
• Καινοτομία: ένα ερέθισμα που δίνεται ξανά και ξανά, όταν το παιδί το παρακολουθεί παθητικά, επίσης οδηγεί σε κούραση
• Ύπαρξη αλληλεπίδρασης και διάρκεια αυτής: κάποιες περιπτώσεις η ύπαρξη αλληλεπίδρασης με κάποιον άλλον μπορεί να φανεί βοηθητική και να κινήσει το ενδιαφέρον του παιδιού, σε κάποιες άλλες μπορεί να το αποδιοργανώσει και να διασπάσει τη προσοχή του

Άλλοι παράγοντες που μπορεί να επηρεάσουν την συγκέντρωση ενός παιδιού:

• Η έλλειψη ύπνου
• Η κακή διατροφή με υψηλή περιεκτικότητα σε ζάχαρη και λίπος
• Η υπερβολική χρήση ηλεκτρονικών συσκευών (τηλεόραση, τάμπλετ, κινητό κ.α.)
• Διαταραγμένο οικογενειακό περιβάλλον (διαζύγιο γονέων, χρόνια ασθένεια μέλους της οικογένειας, οικογενειακό τραύμα κ.α.)

Με ποιον τρόπο μπορεί να ενισχυθεί η διάρκεια προσοχής σε ένα παιδί;

Παρακάτω ακολουθούν μικρές συμβουλές που μπορούν οι γονείς να ακολουθήσουν στο σπίτι!

1. Είναι πολύ σημαντική η οριοθέτηση του παιδιού τόσο στο πλαίσιο του σπιτιού, όσο και εκτός αυτού
2. Σπάμε τη δραστηριότητα σε μικρότερα μέρη, όπου πρέπει το παιδί να ολοκληρώσει ένα τη φορά
3. Επιλέγουμε δραστηριότητες για το παιδί οι οποίες απαιτούν μικρή χρονική διάρκεια για την ολοκλήρωση τους (π.χ. 3 λεπτά), αυξάνοντας σταδιακά κάθε φορά τον χρόνο
4. Του μιλάμε σχολιάζοντας θετικά και αναλύοντας αυτό με το οποίο ασχολείται
5. Το βοηθάμε να ολοκληρώσει τη δραστηριότητα ενώ είμαστε μαζί του
6. Παίζουμε μαζί με το παιδί ομαδικά παιχνίδια (επιτραπέζια κλπ.)
7. Την ώρα που το παιδί ασχολείται με κάτι είναι σημαντικό να μην υπάρχουν τριγύρω πηγές διάσπασης (ανοιχτή τηλεόραση, ραδιόφωνο κλπ.)

8. Σημαντικό να υπάρχει μέτρο στη χρήση ηλεκτρονικών συσκευών
9. Η χρήση εναλλασσόμενων υλικών και δραστηριοτήτων, που κινούν το ενδιαφέρον του παιδιού, είναι σημαντικές ώστε να μη χάνει το ενδιαφέρον του γρήγορα
10. Καλό είναι μια σύνθετη προφορική οδηγία να χωριστεί σε μικρότερα κομμάτια, πραγματοποιώντας το παιδί ένα μέρος της κάθε φορά μέχρι να την ολοκληρώσει.

Κυριαζή Μαρία, Παιδιατρική Εργοθεραπεύτρια SI, BScOT-Συγγραφέας-OT blogger www.ergotherapeiakids.com