Τι είναι το masking στον αυτισμό;

Το masking ή αλλιώς η «κάλυψη» αποτελεί ένα σημαντικό φαινόμενο σε παιδιά και ενήλικες που βρίσκονται στο φάσμα του αυτισμού και είναι η διαδικασία κατά την οποία το άτομο με αυτισμό προσπαθεί να κρύψει ή να προσαρμόσει τις φυσικές του αντιδράσεις και συμπεριφορές ώστε να ταιριάξει με τις κοινωνικές προσδοκίες και τους κοινωνικούς κανόνες, όπως για παράδειγμα να μην κάνει stimming (κούνημα χεριών), να προσποιείται ότι αντιλαμβάνεται αστεία, να μιμείται εκφράσειςανάλογα την περίσταση ή να καταπιέζει αντιδράσεις του σε ερεθίσματα που ίσως του προκαλούν αποστροφή (π.χ. υπερευαισθησία σε θορύβους, υφές κλπ.)

Γιατί ένα παιδί με αυτισμό υποβάλλεται στη διαδικασία του mascing;

Οι λόγοι που ένα παιδί μπαίνει στη διαδικασία του mascing είναι συνήθως οι εξής:

1. Αποφυγή απόρριψης, εκφοβισμού ή κοροϊδίας: Το παιδί με αυτισμό μπορεί να αισθάνεται την ανάγκη να προσαρμοστεί στους κοινωνικούς κανόνες, κρύβοντας τα αυτιστικά χαρακτηριστικά του, ώστε να αποφύγει τον κοινωνικό στιγματισμό ή την απομόνωση.
2. Ανταπόκριση σε συγκεκριμένες κοινωνικές απαιτήσεις: Οι γονείς, οι δάσκαλοι ή οι θεραπευτές ενδέχεται να αναμένουν συγκεκριμένες κοινωνικές ή επικοινωνιακές συμπεριφορές από το παιδί, αναγκάζοντας το να προσπαθεί διαρκώς να ευθυγραμμιστεί με αυτές.
3. Αναγνώριση του διαφορετικού: Το παιδί με αυτισμό μπορεί να συνειδητοποιεί τη διαφορά του από τους νευροτυπικούς και προσπαθεί να προσαρμοστεί, αναγνωρίζοντας ότι η κοινωνία έχει διαφορετικές προσδοκίες.

Έχει αρνητικές επιπτώσεις το masking στα άτομα με αυτισμό;

Το masking, αν και μπορεί να βοηθήσει το παιδί με αυτισμό να ενσωματωθεί κοινωνικά σε ορισμένα περιβάλλοντα, μπορεί να έχει και αρνητικές συνέπειες. Κάποιες από αυτές είναι οι εξής:

1. Συναισθηματική και ψυχική εξάντληση: Η συνεχής προσπάθεια του παιδιού να “κρύβει” τον αυτισμό του και η προσποίηση συμπεριφορών που δεν είναι φυσικές μπορεί να είναι εξαιρετικά εξαντλητική και να επηρεάσει την ψυχική ευημερία. Μπορεί να οδηγήσει σε άγχος, συναισθηματική κούραση και κατάθλιψη.
2. Μειωμένη αυθεντικότητα και αυτοεκτίμηση: Το να προσπαθεί το παιδί με αυτισμό να είναι κάτι που δεν είναι, μπορεί να μειώσει την αυτοεκτίμηση και την αίσθηση του εαυτού του. Αισθάνεται ότι δεν γίνεται αποδεκτό για αυτό που πραγματικά είναι, γεγονός που μπορεί να προκαλέσει συναισθήματα απομόνωσης ή μειωμένης αξίας.
3. Αναστολή της ανάπτυξης κοινωνικών δεξιοτήτων: Όταν ένα παιδί με αυτισμό είναι συνεχώς επικεντρωμένο στο να κρύβει τη συμπεριφορά του, μπορεί να μην αναπτύσσει τις φυσικές κοινωνικές δεξιότητες που χρειάζεται για να αλληλεπιδράσει αυθεντικά με τους άλλους. Η διαδικασία του masking μπορεί να περιορίσει την ικανότητά του να μάθει και να εφαρμόσει κοινωνικές δεξιότητες με φυσικό τρόπο.
4. Ενίσχυση της απομόνωσης: Όταν το παιδί με αυτισμό είναι συνεχώς αναγκασμένο να υποκρίνεται ή να προσαρμόζεται σε κοινωνικές προσδοκίες, μπορεί να αισθάνεται ότι δεν ανήκει πραγματικά εκεί που βρίσκεται, δεν μπορεί να δείξει τον αληθινό του εαυτό. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε αυξημένη απομόνωση ή μοναξιά.
5. Υγεία και ευημερία: Η συνεχής πίεση για να προσαρμοστεί σε κοινωνικές καταστάσεις που δεν είναι φυσικές για το παιδί με αυτισμό μπορεί να επηρεάσει τη ψυχική του υγεία. Όταν δεν υπάρχει ελευθερία να εκφραστεί με έναν υγιή και αυθεντικό τρόπο, μπορεί να αντιμετωπίσει προβλήματα με το άγχος, τη δυσφορία και άλλες ψυχικές διαταραχές. Επίσης αν το παιδί περνάει αρκετό χρόνο καταπιέζοντας τον εαυτό του, τότε μπορεί να υπάρξουν στιγμές μέσα στην ημέρα που θα έχει συναισθηματικά ξεσπάσματα.

Με ποιον τρόπο μπορούμε να υποστηρίξουμε το παιδί με αυτισμό;

Είναι πολύ σημαντικό να υπάρχει αποδοχή της διαφορετικότητας, της μοναδικότητας που κάθε παιδί με αυτισμό κρύβει, πρωτίστως με σεβασμό, δίνοντας την ευκαιρία να υπάρχει ελεύθερη έκφραση χωρίς καταπίεση. Η υποστήριξη και η κατανόηση της αυθεντικότητας του μπορεί να βοηθήσει στην ανάπτυξη του και στην ενίσχυση της ψυχικής τους υγείας.

Τι μπορούμε να κάνουμε;

• Δημιουργούμε ασφαλείς χώρους όπου το παιδί δεν χρειάζεται να κρύβεται και να καταπιέζεται.
• Αποδεχόμαστε το stimming και τις αυτιστικές του εκφράσεις.
• Ενισχύουμε την αυτογνωσία και το δικαίωμα στο “διαφορετικό”.
• Δεν επιμένουμε στο πώς πρέπει να συμπεριφέρεται, αλλά στο τι νιώθει και με ποιον τρόπο μπορεί να είναι ο εαυτός του.

Μαρία Κυριαζή, Παιδιατρική Εργοθεραπεύτρια SI, BScOT, Συγγραφέας