Τι ονομάζεται διαταραχή αισθητηριακής ρύθμισης;

Η διαταραχή της αισθητηριακής ρύθμισης αποτελεί κατηγορία της διαταραχής αισθητηριακής επεξεργασίας. 

Αισθητηριακή Ρύθμιση ονομάζεται η ικανότητα του Κεντρικού Νευρικού Συστἠματος να ρυθμίζει και να προσαρμόζει τα αισθητηριακά ερεθίσματα που λαμβάνονται από το περιβάλλον, ώστε το άτομο να προσαρμόζει αντίστοιχα τη συμπεριφορά του σε έναν χώρο. Βοηθάει τη διατήρηση του επιπέδου διέγερσης στα φυσιολογικά επίπεδα, πράγμα που με τη σειρά του συμβάλλει στην ισορροπία μεταξύ προσοχής και ετοιμότητας, συναισθηματικής αλλά και σωματικής. Η διαταραχή της μπορεί να υπάρχει σε ένα ή και σε περισσότερα αισθητηριακά μας συστήματα (απτικό, αιθουσαίο, ιδιοδεκτικό, οπτικό, ακουστικό, οσφρητικό, γευστικὀ) με αποτέλεσμα τη μη λειτουργική ανταπόκριση-συμπεριφορά, με αποδιοργανωμένη αντίδραση.

Οι τρεις κατηγορίες της διαταραχής Αισθητηριακής Ρύθμισης:

1. Υπερευαισθησία: εδώ υπάρχει ευαισθησία σε αισθητηριακά ερεθίσματα που λαμβάνονται από το εξωτερικό περιβάλλον (απτικά, ακουστικά, οπτική κλπ). Έτσι μπορεί να υπάρχει αντιπάθεια και αποφυγή σε διάφορες υφές, αποφυγή θορυβώδη μερών, επιλεκτική διατροφή, διαταραχές ύπνου, ρηχότητα συναισθήματος, άρνηση σε αγκαλιά κλπ.
2. Υπόευαισθησία: εδώ υπάρχει δυσκολία στην επεξεργασία ερεθισμάτων από το εξωτερικό περιβάλλον και απαιτείται μεγάλη ποσότητα αισθητηριακού ερεθίσματος για να ξεκινήσει η αισθητηριακή εγγραφή. Οπότε συναντάμε νωθρότητα στο άτομο, χαμηλό μυϊκό τόνο, έλλειψη ανταπόκρισης, αυστηρές ρουτίνες, δυσκολίες στο ξύπνημα κλπ.
3. Έντονη αισθητηριακή αναζήτηση: εδώ υπάρχει έντονη αναζήτηση ερεθισμάτων με διαρκή κίνηση, επιθετικότητα, παραγωγή ενοχλητικών θορύβων, αναζήτηση ακραίων αισθήσεων, δάγκωμα δακτύλων ή αντικειμένων, παρορμητικότητα, προβλήματα συγκέντρωσης, χαμηλή κοινωνικοποίηση κλπ.

5 tips που θα βοηθήσουν στην αισθητηριακή ρύθμιση!

Είναι πολύ σημαντικά τα παρακάτω βήματα διαταραχές αισθητηριακής ρύθμισης, κυρίως σε παιδιά με υπερευαισθησία ή έντονη αισθητηριακή αναζήτηση.

• Χρειάζεται σταθερή ρουτίνα των καθημερινών δραστηριοτήτων του. Παιδιού όπως είναι το ξύπνημα συγκεκριμένη ώρα, η χρήση της τουαλέτας, το πλύσιμο δοντιών, το ντύσιμο, το πρωινό φαγητό κ.ο.κ.
• Θα βοηθήσει το καθημερινό πρόγραμμα του παιδιού να είναι οπτικοποιημένο και τοιχοκολλημένο σε σημείο εμφανές για το παιδί ώστε να μπορεί να το βλέπει.
• Για τυχόν αλλαγές του καθημερινού προγράμματος του παιδιού, ειδικότερα αυτές που ξέρετε ότι θα ταράξουν το παιδί όπως κούρεμα, κόψιμο νυχιών κ.α., καλό θα ήταν να προετοιμάζετε το παιδί από πριν συζητώντας μαζί του και σημειώνοντας το σε ένα ημερολόγιο για το πότε πρόκειται να γίνει, σε εμφανές σημείο για το παιδί.
• Θα πρέπει το περιβάλλον του παιδιού να είναι ήρεμο, και να μην υπάρχει μεγάλη διάρκεια έκθεσης του σε ταραχώδη μέρη. Βοηθητικός είναι ο χαμηλός τόνος φωνής όταν απεθύνευστε στο παιδί, η απαλή μουσική κ.α.
• Μπορείτε να δημιουργἠσετε την αισθητηριακή γωνιά χαλάρωσης του παιδιού με έναν σωρό από μαλακά και λούτρινα μαξιλάρια, χαμηλό φωτισμό, λούτρινα ζώα, βιβλιαράκια αφής, μουσική με ακουστικά και σνακ όπως μπάρες δημητριακών ή μπισκότα. Σε αυτό το σημείο, αν σας έχει εκπαιδεύσει ο θεραπευτής του παιδιού, μπορείτε να του κάνετε πρωί-βράδυ τις ασκήσεις με τη βούρτσα και τις πιέσεις.

Κυριαζή Μαρία, Παιδιατρική Εργοθεραπεύτρια SI, BScOT-Συγγραφέας-OT blogger www.ergotherapeiakids.com